Trồng cây nuôi cấy mô, không sợ thời tiết xấu

Mặc dù thời tiết có nhiều bất lợi so với những năm trước, nhưng vườn hoa nhà ông Trương Văn Nhung ở Củ Chi, https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-ha-lan-cay-mo/ TPHCM năm nay vẫn đạt năng suất cao. Ông Nhung cho biết, đó là nhờ sử dụng cây giống nuôi cấy mô.

Nuôi cấy mô là một trong những công nghệ cao trong sản xuất hoa và cây cảnh mà Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM đã nghiên cứu và ứng dụng thành công, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

Công nghệ, thiết bị hiện đại

Hoạt động từ năm 2014, khu nhà lưới, nhà kính, nuôi cấy mô tế bào thực vật của Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM được xem là khu phức hợp sản xuất cây giống hiện đại và đầy đủ chức năng nhất Việt Nam. Nhà nuôi cấy mô thực vật rộng 677m2, có đủ các thiết bị nhân giống invitro như cân điện tử, kính hiển vi, máy cất nước, tủ tăng trưởng thực vật…, có khả năng nhân giống 2 triệu cây cấy mô mỗi năm.

Nhà kính gồm 10 phòng, có thể điều chỉnh nhiệt độ, cho phép tiến hành cùng lúc tối thiểu 10 thí nghiệm hay trồng 10 giống cây có chế độ dinh dưỡng khác nhau. Nhà màng chia thành 3 phân khu, mỗi phân khu có mô hình trồng cây cùng hệ thống tưới và dinh dưỡng riêng, có thể điều chỉnh phù hợp với tối thiểu 3 loại cây. Khu nhà lưới cũng có hệ thống tưới nước và dinh dưỡng tự động.

TS Dương Hoa Xô – Giám đốc trung tâm – cho biết, đây là nơi ứng dụng kết quả nghiên cứu công nghệ sinh học thực vật từ phòng thí nghiệm vào sản xuất. Trung tâm cũng triển khai các nghiên cứu, thử nghiệm trên phạm vi nhà kính, nhà lưới và đồng ruộng đối với các loại cây trồng; lưu trữ nguồn gene giống cây trồng, chọn lọc, lai tạo bằng công nghệ sinh học để tạo ra các giống cây trồng mới…

Xem thêm: https://vigen.vn/dua-xiem-lua-cay-mo/

Giúp dân làm giàu

Ông Trương Văn Nhung – chủ vườn hoa ở Củ Chi – cho biết, năm nay thời tiết có nhiều bất lợi đối với nghề trồng hoa nhưng vườn hoa của ông vẫn đạt năng suất cao nhờ cây giống được sản xuất từ công nghệ nuôi cấy mô. Theo chủ vườn, canh tác giống này khá yên tâm, chỉ việc xử lý giá thể rồi trồng, không phải sử dụng nhiều thuốc mà cây vẫn phát triển rất tốt.

TS Dương Hoa Xô cho biết, ưu điểm của công nghệ nuôi cấy mô là khả năng nhân nhanh với số lượng lớn, giúp tăng năng suất và hạn chế dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất đến 50%. Đề tài nghiên cứu “Ứng dụng hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời trong nhân giống cây lan hồ điệp lai” do trung tâm triển khai đã xây dựng thành công quy trình nhân giống lan hồ điệp với ưu điểm vượt trội so với nuôi cấy truyền thống như tăng hệ số và tỷ lệ tạo chồi, giúp chồi phát triển mạnh hơn, tăng tỷ lệ sống của cây con khi ra vườn.

Từ thành công của đề tài này, trung tâm tiếp tục nghiên cứu, cải tiến để hoàn thiện quy trình nhân giống ngập chìm tạm thời trên các loài hoa lan khác, hoa chuông, cây dược liệu, chuối… Đến nay, hầu hết các quy trình nhân giống này đã được áp dụng hiệu quả vào công tác sản xuất cây giống nuôi cấy mô, phục vụ nhu cầu của bà con nông dân TPHCM và các tỉnh, thành khác.

Với mục đích giảm thiệt hại do dịch bệnh cho bà con nông dân, trung tâm cũng nghiên cứu xây dựng quy trình nhân giống hoa lan sạch virus. Quy trình này được xây dựng dựa trên việc kết hợp giữa phương pháp nuôi cấy mô và phát hiện virus.

Theo đó, trước khi tiến hành nhân giống, cây mẹ sẽ được kiểm tra virus để đảm bảo chắc chắn không nhiễm bệnh, sau đó nhân giống bằng phương pháp nuôi cây mô. Mô cấy sẽ được kiểm tra lại về tình trạng nhiễm virus trước khi nhân lên với số lượng lớn. https://vigen.vn/ Đây là phương pháp tạo ra cây giống vừa đồng đều về chất lượng, vừa đảm bảo sạch virus.

Trồng cây nuôi cấy mô, không sợ thời tiết xấu

Mặc dù thời tiết có nhiều bất lợi so với những năm trước, nhưng vườn hoa nhà ông Trương Văn Nhung ở Củ Chi, TPHCM năm nay vẫn đạt năng suất cao. https://vigen.vn/chuoi-cau-man-cay-mo/ Ông Nhung cho biết, đó là nhờ sử dụng cây giống nuôi cấy mô.

Nuôi cấy mô là một trong những công nghệ cao trong sản xuất hoa và cây cảnh mà Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM đã nghiên cứu và ứng dụng thành công, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

Công nghệ, thiết bị hiện đại

Hoạt động từ năm 2014, khu nhà lưới, nhà kính, nuôi cấy mô tế bào thực vật của Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM được xem là khu phức hợp sản xuất cây giống hiện đại và đầy đủ chức năng nhất Việt Nam. Nhà nuôi cấy mô thực vật rộng 677m2, có đủ các thiết bị nhân giống invitro như cân điện tử, kính hiển vi, máy cất nước, tủ tăng trưởng thực vật…, có khả năng nhân giống 2 triệu cây cấy mô mỗi năm.

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-song-hy-cay-mo/

Nhà kính gồm 10 phòng, có thể điều chỉnh nhiệt độ, cho phép tiến hành cùng lúc tối thiểu 10 thí nghiệm hay trồng 10 giống cây có chế độ dinh dưỡng khác nhau. Nhà màng chia thành 3 phân khu, mỗi phân khu có mô hình trồng cây cùng hệ thống tưới và dinh dưỡng riêng, có thể điều chỉnh phù hợp với tối thiểu 3 loại cây. Khu nhà lưới cũng có hệ thống tưới nước và dinh dưỡng tự động.

TS Dương Hoa Xô – Giám đốc trung tâm – cho biết, đây là nơi ứng dụng kết quả nghiên cứu công nghệ sinh học thực vật từ phòng thí nghiệm vào sản xuất. Trung tâm cũng triển khai các nghiên cứu, thử nghiệm trên phạm vi nhà kính, nhà lưới và đồng ruộng đối với các loại cây trồng; lưu trữ nguồn gene giống cây trồng, chọn lọc, lai tạo bằng công nghệ sinh học để tạo ra các giống cây trồng mới…

Giúp dân làm giàu

Ông Trương Văn Nhung – chủ vườn hoa ở Củ Chi – cho biết, năm nay thời tiết có nhiều bất lợi đối với nghề trồng hoa nhưng vườn hoa của ông vẫn đạt năng suất cao nhờ cây giống được sản xuất từ công nghệ nuôi cấy mô. Theo chủ vườn, canh tác giống này khá yên tâm, chỉ việc xử lý giá thể rồi trồng, không phải sử dụng nhiều thuốc mà cây vẫn phát triển rất tốt.

TS Dương Hoa Xô cho biết, ưu điểm của công nghệ nuôi cấy mô là khả năng nhân nhanh với số lượng lớn, giúp tăng năng suất và hạn chế dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất đến 50%. Đề tài nghiên cứu “Ứng dụng hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời trong nhân giống cây lan hồ điệp lai” do trung tâm triển khai đã xây dựng thành công quy trình nhân giống lan hồ điệp với ưu điểm vượt trội so với nuôi cấy truyền thống như tăng hệ số và tỷ lệ tạo chồi, giúp chồi phát triển mạnh hơn, tăng tỷ lệ sống của cây con khi ra vườn.

Từ thành công của đề tài này, trung tâm tiếp tục nghiên cứu, cải tiến để hoàn thiện quy trình nhân giống ngập chìm tạm thời trên các loài hoa lan khác, hoa chuông, cây dược liệu, chuối… Đến nay, hầu hết các quy trình nhân giống này đã được áp dụng hiệu quả vào công tác sản xuất cây giống nuôi cấy mô, phục vụ nhu cầu của bà con nông dân TPHCM và các tỉnh, thành khác.

Với mục đích giảm thiệt hại do dịch bệnh cho bà con nông dân, trung tâm cũng nghiên cứu xây dựng quy trình nhân giống hoa lan sạch virus. Quy trình này được xây dựng dựa trên việc kết hợp giữa phương pháp nuôi cấy mô và phát hiện virus.

Theo đó, trước khi tiến hành nhân giống, cây mẹ sẽ được kiểm tra virus để đảm bảo chắc chắn không nhiễm bệnh, sau đó nhân giống https://vigen.vn/ bằng phương pháp nuôi cây mô. Mô cấy sẽ được kiểm tra lại về tình trạng nhiễm virus trước khi nhân lên với số lượng lớn. Đây là phương pháp tạo ra cây giống vừa đồng đều về chất lượng, vừa đảm bảo sạch virus.

Kỹ sư 9X “bỏ phố về quê” với dự án cây giống cấy mô (15/7/2024)

Nuôi cấy mô là phương pháp giúp nhân nhanh số lượng lớn giống cây trồng mà đảm bảo cây sạch bệnh, giữ được tính trạng tốt của cây bố mẹ. Phương pháp này giúp hạn chế sự phụ thuộc vào điều kiện thời tiết bên ngoài, giúp nhà vườn chủ động nguồn giống mọi lúc mọi nơi, https://vigen.vn/quy-trinh-tiep-nhan-va-gia-cong-cay-giong-cay-mo/ hạn chế rủi ro do biến đổi khí hậu thời tiết mang lại. Tại Đồng Tháp, việc nghiên cứu cây cấy mô cũng đã được phát triển vài năm gần đây. Trong đó có phòng cấy mô giống cây trồng của kỹ sư 9x Nguyễn Phượng Hằng tại huyện Lấp Vò, với ước muốn mang lại cây sạch bệnh cho nông dân.

Ngoài các yếu tố như điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, kỹ thuật chăm sóc… thì cây giống tốt đóng vai trò quyết định đối với chất lượng nông sản. Tuy nhiên, trải qua quá trình nhân giống nhiều lần, cây có thể bị thoái hóa, mất đi những đặc tính ban đầu. Chính vì vậy, nuôi cấy mô là giải pháp giúp nhân nhanh số lượng lớn giống cây trồng, đảm bảo cây sạch bệnh, giữ được tính trạng tốt của cây bố mẹ. Phương pháp này đang được Cơ sở cây giống cấy mô HF (xã Long Hưng B, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp) triển khai hiệu quả trong thời gian qua.

Hiện nay, đa số các loại cây ăn trái được nhân giống bằng các phương pháp truyền thống như chiết cành, ươm cây con từ hạt, ghép mắc… tuy nhiên những phương pháp này sẽ khó tạo ra những giống cây trồng sạch bệnh, không có độ đồng đều và không giữ được đặc tính di truyền của cây mẹ. Luôn đau đáu với điều này, kỹ sư trẻ Nguyễn Phượng Hằng, sinh năm 1992 đã từ bỏ công việc với mức lương ổn định ở phòng thí nghiệm nuôi cấy mô tại Đồng Nai để trở về quê nhà Đồng Tháp khởi nghiệp. Ước mơ của cô kỹ sư trẻ là làm sao có được thật nhiều cây giống tốt cung cấp cho bà con nông dân quê mình. “Đối với cây ngoài môi trường, qua quá trình nhân giống nhiều lần thì có thể thoái hóa, mất đi đặc tính ban đầu. Hoặc qua lai tạo, thụ phấn thì đặc tính ban đầu cũng dần mất đi. Mình dựa vào phương pháp nuôi cấy mô phục tráng lại đặc tính tốt của cây; tạo được cây con sạch bệnh, khỏe mạnh. Khi đó, cây đủ sức chống chịu ngoài môi trường tự nhiên; đồng thời phát triển nhanh chóng”.

Xem thêm: https://vigen.vn/cay-cha-la-an-trai/

Cơ sở cây giống cấy mô HF ra đời từ đó với biết bao kỳ vọng của cô kỹ sư trẻ và những người bạn đồng hành. Giống cây đầu tiên cơ sở nghiên cứu đó là cây chuối bởi nó dễ nhân giống hơn những loại cây khác và tỷ lệ thành công lên đến 80%. Giống chuối được sản xuất bằng phương pháp cấy mô giúp khắc phục những hạn chế của việc trồng theo cách truyền thống (tách cây giống từ cây mẹ) như dễ nhiễm nấm, vàng lá và thối củ, giảm năng suất, chết cây.

Với đội ngũ nhân sự trẻ, trình độ cao và một niềm đam mê cháy bỏng, Cơ sở cây giống cấy mô HF đã có nhiều tiến bộ vượt bậc trong nghiên cứu, phục tráng và cho ra đời cây giống khoẻ mạnh cung cấp cho bà con nông dân trong khu vực và cả nước. Những cây giống chuối già nam mỹ, chuối sáp, chuối cau… được cấy mô khắc phục hoàn toàn những hạn chế của cây giống nhân giống bằng các phương pháp truyền thống bởi cây giống được trẻ hóa, sinh trưởng, phát triển khỏe, năng suất cao, chất lượng và mang đầy đủ tính tốt từ giống nguyên bản. Mỗi năm, Cơ sở cây giống cấy mô HF của kỹ sư 9x Nguyễn Phượng Hằng cho ra đời hàng trăm ngàn cây giống cung cấp cho những nông trại trồng chuối xuất khẩu và bà con nông dân ở địa phương.

Sau thành công từ các giống chuối được thị trường đón nhận, hiện Cơ sở cây giống cấy mô HF cũng đang cung cấp những cây dứa cấy mô MD2 cho thị trường các tỉnh miền Tây như: Long An, Tiền Giang, Kiên Giang, Sóc Trăng, Cần Thơ, Trà Vinh, Vĩnh Long… và các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên.

Dứa MD2 cấy mô được sản xuất từ cây mẹ ngoài đồng ruộng, qua quá trình chọn lọc và phục tráng trong phòng thí nghiệm loại bỏ hoàn toàn các tác nhân gây bệnh (nấm, khuẩn). Chính vì vậy, https://vigen.vn/ cây dứa có sức sống nội lực tốt hơn nhiều so với các giống nhân bằng chồi. Dứa MD2 nuôi cấy mô với ưu điểm tạo cây giống đồng đều về chất lượng, sạch bệnh, đúng mẫu mã cây mẹ là ưu thế lớn cho bà con định hướng trồng xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

Mở hướng đi mới trong trồng rừng bằng cây nuôi cấy mô

Hàng năm, Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở sản xuất kinh doanh giống cây lâm nghiệp xây dựng kế hoạch sản xuất cây giống đảm bảo số lượng, https://vigen.vn/chuoi-hot-cay-mo/ chất lượng để phục vụ nhu cầu trồng rừng trên địa bàn tỉnh. Các vườn ươm trên địa bàn tỉnh đã chuẩn bị hơn 1 triệu cây mô để phục vụ mở rộng diện tích trồng rừng. Ngoài ra, các địa phương đã tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng giống keo lai sản xuất theo phương pháp nuôi cấy mô.

Ban Quản lý rừng phòng hộ (BQLRPH) Như Thanh được UBND tỉnh giao quản lý, sử dụng hơn 15.000ha rừng và đất lâm nghiệp trên địa bàn 12 xã thuộc 3 huyện Như Thanh, Nông Cống và Như Xuân. Để nâng cao hiệu quả trồng mới rừng, các trạm quản lý, bảo vệ rừng tại các xã thường xuyên bám địa bàn hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức cho các hộ trồng mới rừng sản xuất theo hướng thâm canh như keo nuôi cấy mô, keo hom... Phối hợp với các xã, thị trấn tổ chức họp thôn, bản, vận động các hộ dân thiết kế kỹ thuật các công trình lâm sinh; chuẩn bị tốt hiện trường; đầu tư vốn trồng mới rừng. Cùng với chỉ đạo, đôn đốc công tác sản xuất, chăm sóc cây giống, các đơn vị chức năng đã kiểm tra cây giống xuất vườn và cấp giấy chứng nhận lô giống đủ tiêu chuẩn, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, đạt tiêu chuẩn về chiều cao, đường kính... Mới được xuất vườn đưa ra trồng rừng trên địa bàn ban quản lý.

Ông Lê Thanh Phong ở xã Thanh Tân (Như Thanh) chia sẻ: “Tôi nhận khoán trồng 6,4ha bằng cây keo lai mô. Ngoài được hỗ trợ cây giống, phân bón, tôi còn được hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây. Đến nay, rừng keo sinh trưởng, phát triển tốt, tỷ lệ sống đạt gần 100%”.

Giám đốc BQLRPH Như Thanh Nguyễn Văn Dũng cho biết: “Từ năm 2021 đến 2025 tổng diện tích rừng đã trồng là 231,8ha, trong đó có 122,76ha rừng trồng sản xuất, 109,04ha rừng trồng phòng hộ (keo lai mô xen bằng cây chính như lim xanh, dổi, mỡ). Nổi bật là 3 năm (2021-2023) đã trồng được 168ha cây keo nuôi cấy mô. Trong đó, năm 2023 ban đã trồng được hơn 100ha cây keo nuôi cấy mô”.

Xem thêm: https://vigen.vn/cuc-mam-xoi-doi-mau-cay-mo/

Tại huyện Lang Chánh, BQLRPH huyện thực hiện trồng thí điểm mô hình giống keo lai mô với diện tích là 20ha từ năm 2015. Qua đánh giá hiệu quả bước đầu, cùng thời gian sinh trưởng và phát triển, các điểm trồng rừng bằng giống keo lai mô có nhiều ưu điểm và cho sinh khối gỗ cao hơn từ 1,5 đến 2 lần so với diện tích trồng rừng bằng giống keo tai tượng hạt nội và keo Úc. Từ năm 2015 đến nay đơn vị đã tổ chức cho các hộ nhận khoán trồng rừng sản xuất được 150ha rừng bằng giống keo lai mô. Riêng từ đầu năm đến nay đã trồng được gần 40ha rừng bằng cây keo lai mô và keo Úc tại nhiều xã trên địa bàn.

Để thúc đẩy trồng rừng bằng cây nuôi cấy mô, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 185/2021/NQ-HĐND ngày 10/12/2021. Theo đó, tỉnh hỗ trợ 1.300 đồng/cây giống, tối đa không quá 2 triệu đồng/ha. Điều kiện để nhận hỗ trợ bao gồm tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc nhận khoán đất rừng sản xuất; diện tích trồng rừng bằng cây giống nuôi cấy mô phải từ 1ha trở lên đối với hộ gia đình, cá nhân và từ 20ha trở lên đối với tổ chức.

Trưởng phòng Phát triển và Sử dụng rừng, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Nguyễn Đình Thái cho biết: “Tỉnh đã triển khai hiệu quả việc trồng rừng tập trung bằng cây nuôi cấy mô, đạt được nhiều kết quả tích cực cả về chính sách hỗ trợ, phương thức triển khai và diện tích rừng trồng.​ Từ năm 2021 đến năm 2024 toàn tỉnh đã trồng hơn 6.500ha rừng tập trung bằng cây nuôi cấy mô. ​Riêng trong năm 2024 đã trồng mới và trồng lại sau khai thác được gần 10.000ha rừng, trong đó có hơn 1.500ha rừng được trồng bằng cây nuôi cấy mô, chủ yếu là keo. Mô hình trồng rừng thâm canh gỗ lớn bằng giống keo lai nuôi cấy mô đã cho thấy hiệu quả kinh tế cao, với sinh khối gỗ gấp từ 1,6 đến 2 lần so với diện tích trồng rừng bằng giống phổ biến tại địa phương. Năm 2025, toàn tỉnh phấn đấu trồng mới hơn 1.000ha trồng bằng cây nuôi cấy mô”.

Trong thời gian tới, tỉnh Thanh Hóa đặt mục tiêu tăng diện tích rừng trồng bằng cây giống nuôi cấy mô; nâng cao năng suất và chất lượng rừng trồng thông qua việc sử dụng giống cây chất lượng cao kết hợp thâm canh rừng trồng; chuyển đổi dần từ cây giống truyền thống sang giống công nghệ cao. Bên cạnh đó thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu, sản xuất và người trồng rừng.

Để đạt được mục tiêu trên, Chi cục Kiểm lâm tỉnh tiếp tục tham mưu cho Sở Nông nghiệp và Môi trường có cơ chế, chính sách để mở rộng các cơ sở sản xuất giống quy mô lớn để giảm chi phí; tự động hóa một số khâu trong nuôi cấy để tiết kiệm nhân công. Phối hợp cùng các đơn vị, địa phương trong chuyển giao công nghệ và đào tạo kỹ thuật trồng cây nuôi cấy mô; xây dựng mô hình mẫu để hướng dẫn cụ thể về cách trồng, chăm sóc cây nuôi cấy mô. Đơn giản hóa trình tự, thủ tục, hồ sơ của các chính sách hỗ trợ giống cây nuôi cấy mô để người dân hăng hái tham gia đăng ký và thụ hưởng chính sách. https://vigen.vn/ Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp tiếp tục nghiên cứu các loại cây phù hợp với từng vùng sinh thái; cải tiến giống cây có năng suất cao, chống chịu tốt hơn với biến đổi khí hậu.